ଜିରୋରୁ ହିରୋ ପାଲଟିଛି ଓଡ଼ିଶା । ଆର୍ଥିକ ପରିଚାଳନା କ୍ଷେତ୍ରରେ ସାରା ଦେଶ ପାଇଁ ସାଜିଛି ସଫଳ ମଡେଲ୍। ରାଜସ୍ବ ବଳକା ରାଜ୍ୟ ଭାବେ ଓଡ଼ିଶା ସୃଷ୍ଟି କରିଛି ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ । ୨୦୨୨-୨୩ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷର ତୃତୀୟ ରାଜସ୍ବ ବଳକା ରାଜ୍ୟ ଓଡ଼ିଶା । ଓଡ଼ିଶାର ରାଜସ୍ବ ବଳକା ୧୯,୪୫୬ କୋଟି ଟଙ୍କା ଥିବା ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ସିଏଜିଦ୍ବାରା ଜାରି ରାଜ୍ୟ ଫାଇନାନ୍ସ ରିପୋର୍ଟରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି।
ଆସନ୍ତୁ ସରଳ ଭାଷାରେ ରାଜସ୍ୱ ବଳକା ରାଜ୍ୟ ଭାବରେ ଓଡ଼ିଶାର ଇତିହାସ ବୁଝିବା । ତା ପୂର୍ବରୁ ଜାଣି ନିଅନ୍ତୁ ଯେ କାହାକୁ କୁହନ୍ତି ରାଜସ୍ବ ବଳକା ରାଜ୍ୟ ।
ବାସ୍ତବରେ ଗୋଟି ରାଜ୍ୟ ମୁଖ୍ୟତଃ ଟିକସ ଓ ଅନୁଦାନ ଇତ୍ୟାଦି ବାଟରେ ରାଜସ୍ବ ଲାଭ କରିଥାଏ । ଏହାର ବିଭିନ୍ନ ଯୋଜନା ଅଧିନରେ, ଯେମିତିକି ବେତନ, ସବସିଡି, ସୁଧ, ପେନସନ, ଇତ୍ୟାଦି ବାବଦରେ ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କରିଥାଏ । ଯେତେବେଳେ ରାଜ୍ୟର ରାଜସ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତି ଏହାର ରାଜସ୍ୱ ଖର୍ଚ୍ଚ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ହୁଏ ସେତେବେଳେ ଏହା ଏକ ରାଜସ୍ବ ବଳକା ରାଜ୍ୟ ଭାବେ ପରିଗଣିତ ହୁଏ । ତେବେ ଏ ରାଜସ୍ୱ ବଳକା ରାଜ୍ୟ ହେବା ଦ୍ବାରା ଫାଇଦା କଣ ତାହା ମଧ୍ୟ ଆପଣମାନେ ବୁଝନ୍ତୁ । ଏଭଳି ରାଜ୍ୟକୁ ବିକାଶ ପାଇଁ ଋଣ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବାକୁ ପଡେ ନାହିଁ । ବରଂ ନିଜସ୍ବ ଖର୍ଚ୍ଚ ରାଜ୍ୟ ନିଜର ରାସ୍ତା, ଜଳସେଚନ, ସ୍କୁଲ, ହସ୍ପିଟାଲ ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ଅତିରିକ୍ତ ପାଣ୍ଠି ବ୍ୟବହାର କରିପାରେ ।
ଆସନ୍ତୁ ଦେଖିବା ଏକ ରାଜସ୍ବ ବଳକା ରାଜ୍ୟ ଭାବେ ଓଡ଼ିଶାର ଯାତ୍ରା ଏଯାବତ କିଭଳି ଏହି ମାଇଲଖୁଣ୍ଟ ସ୍ଥାପନ କରିଛି ?
1990 ଦଶକ ଓଡ଼ିଶା ପାଇଁ ଥିଲା ସଙ୍କଟକାଳୀନ ବର୍ଷ । ସେତେବେଳେ ଓଡ଼ିଶାକୁ ସବୁଠାରୁ ଆର୍ଥିକ ଦୁର୍ବଳ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଉଥିଲା। 1990 ଦଶକର ଶେଷ ସୁଦ୍ଧା, ରାଜ୍ୟରେ GSDPର ପ୍ରାୟ 5-7% ରାଜସ୍ୱ ନିଅଣ୍ଟ ଥିଲା।
ଦରମା ପ୍ରଦାନ ବାବଦ ଅଧିକ ଖର୍ଚ୍ଚ, କମ୍ ଟିକସ ଆଦାୟ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଅନୁଦାନ ଓ ସହାୟତା ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା ରାଜ୍ୟ ଉପରେ ଋଣ ଭାର ବଢାଇ ଦେଇଥିଲା ।
୨୦୦୦ ପରେ, ଆର୍ଥିକ ଦାୟିତ୍ୱ ଏବଂ ବଜେଟ୍ ପରିଚାଳନା ଆଇନ (FRBM) ଅଧୀନରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ଆର୍ଥିକ ସଂସ୍କାର ଉପରେ ବ୍ୟାପକ ଭାବେ କାମ କରାଯାଇଥିଲା । ଦରମା ଏବଂ ପେନସନ୍ ବିଲ୍ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକୀୟ ଖର୍ଚ୍ଚ ହ୍ରାସ, VAT, ଖଣି ରୟାଲ୍ଟି ଓ GST ଦ୍ବାରା ଅଧିକ ଟିକସ ସଂଗ୍ରହ ଏବଂ ଋଣ-ସ୍ୱାପ୍ ଯୋଜନା ମାଧ୍ୟମରେ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସହାୟତା ପାଇବା ଭଳି ବ୍ୟାପକ ଆର୍ଥିକ ସଂସ୍କାର ମୂଳକ କାମ କରାଯାଇଥିଲା ।
୨୦୦୫ ପରଠାରୁ ଓଡ଼ିଶା ନିରନ୍ତର ଭାବେ ରାଜସ୍ୱ ବଳକା ଲକ୍ଷ୍ୟ ହାସଲ ଦିଗରେ ଅଗ୍ରଗତି ଲାଭ କରିଥିଲା ।
୨୦୦୫-୦୬ ରୁ, ଓଡ଼ିଶା ରାଜସ୍ୱ ବଳକା ଦେଖାଇବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା ।
ଅନେକ ରାଜ୍ୟ ଏବେବି ରାଜସ୍ବ ନିଅଣ୍ଟ ସ୍ଥିତିରେ ଥିବା ବେଳେ ଓଡ଼ିଶା ରାଜସ୍ୱ ବଳାକା ରାଜ୍ୟ ହେବାରେ ହାତଗଣତି କିଛି ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ପାଲଟିଥିଲା । ଏ ଦିଗରେ ଲୁହା ଖଣି, କୋଇଲା, ବକ୍ସାଇଟ୍ ବାବଦରେ ଆସୁଥିବା ଖଣି ରାଜସ୍ୱ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେଇଥିଲା।
ଏହା ଓଡ଼ିଶାକୁ ଭିତ୍ତିଭୂମି, କଲ୍ୟାଣ ଯୋଜନା, ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପରିଚାଳନା ଏବଂ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ହ୍ରାସ ଦିଗରେ ନିବେଶ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲା।
୨୦୧୦ ଦଶକରେ ଓଡ଼ିଶାର ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତିରେ ସ୍ଥିରତା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା ।
ଏକ ଦଶନ୍ଧିରୁ ଅଧିକ ସମୟ ପାଇଁ ଏକ ରାଜସ୍ୱ ବଳକା ରାଜ୍ୟ ଭାବରେ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଦର୍ଶନ ଜାରି ରହିଥିଲା।
RBIର ରାଜ୍ୟ ଆର୍ଥିକ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଓଡ଼ିଶା ଋଣ-GSDP ଅନୁପାତ ହ୍ରାସ କରିବା ସହିତ ରାଜସ୍ୱ ବଳକା ରଖିବାରେ ସ୍ଥିର ରହିଛି।
ଏହି ଆର୍ଥିକ ଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ପ୍ରାୟତଃ ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଏକ ମଡେଲ ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଥିଲା।
2020ରେ COVID-19 ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଓଡ଼ିଶା ସାଧାରଣତଃ ରାଜସ୍ୱ ବଳକା ରାଜ୍ୟ ଭାବେ ସ୍ଥିତି କାୟମ ରଖିପାରିଥିଲା ।
ଏ ସବୁ ପଛରେ ଥିଲା ଉଚ୍ଚ ଖଣି ରାଜସ୍ୱ ଏବଂ ରକ୍ଷଣଶୀଳ ଖର୍ଚ୍ଚ ନୀତି । ସ୍ଥିତି ଏମିତି ହେଲା ଯେ, ରାଜ୍ୟର ବଜେଟ୍ 2023-24 ପ୍ରାୟ ₹4,000-5,000 କୋଟି ରାଜସ୍ୱ ବଳକା ଆକଳନ କରିଥିଲା।
ଏହି ଆର୍ଥିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ କାରଣରୁ ଓଡ଼ିଶା ଆଜି ଏକ ରାଜସ୍ୱ ବଳକା ରାଜ୍ୟ ଭାବେ ଅଧିକ ଋଣ ବିନା ନିଜର ପ୍ରକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକୁ ପାଣ୍ଠି ଯୋଗାଇପାରୁଛି । ଉଚ୍ଚ କ୍ରେଡିଟ୍ ରେଟିଂ ଆକର୍ଷିତ କରିପାରିଛି । ଚାଷୀଙ୍କ ପାଇଁ KALIA, ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କଲ୍ୟାଣ ଯୋଜନା ଭଳି ଅଧିକ କଲ୍ୟାଣକାରୀ ଯୋଜନା ପ୍ରଦାନ କରିପାରିଛି । ସର୍ବୋପରି ଏକ ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟପ୍ରମଣ ରାଜ୍ୟ ଓଡ଼ିଶା ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ସମୟରେ ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିରତା ବଜାୟ ରଖି ପାରୁଛି ।
