ବିରୋଧୀ ଦଳ ଲୋକସଭା ବାଚସ୍ପତି ଓମ୍ ବିର୍ଲାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଅନାସ୍ଥା ପ୍ରସ୍ତାବ ଆଣିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଛନ୍ତି। ବିରୋଧୀ ଦଳ ଅଭିଯୋଗ କରିଛନ୍ତି ଯେ ବାଚସ୍ପତି ବିରୋଧୀ ଦଳ ନେତାଙ୍କୁ ଗୃହରେ କହିବାର ସୁଯୋଗ ଦେବାରୁ ବଞ୍ଚିତ କରିଥିଲେ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ ପରିଚାଳନାରେ ମଧ୍ୟ ପକ୍ଷପାତିତା ଦେଖାଇଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଅତୀତରେ କେବେ ଏପରି ପ୍ରସ୍ତାବ ଆଗତ ହୋଇଛି ତାହା ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବା।
ସର୍ବତମ ମାମଲା
କଂଗ୍ରେସ ଏବଂ ଅନେକ ବିରୋଧୀ ଦଳ ଓମ୍ ବିର୍ଲାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଏକ ପ୍ରସ୍ତାବ ଆଣିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛନ୍ତି। ବିରୋଧୀ ନେତାଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ବାରମ୍ବାର ବାଧା, ବାଛିବା ପାଇଁ ଅନୁମତି ଏବଂ ମହିଳା ସାଂସଦଙ୍କ ପ୍ରତି ପକ୍ଷପାତିତା ଅଭିଯୋଗ ଯୋଗୁଁ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଇଛି। ପ୍ରସ୍ତାବ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବରେ ଆଗତ କରିବା ପାଇଁ ଅତି କମରେ 100 ଜଣ ସାଂସଦଙ୍କଠାରୁ ଦସ୍ତଖତ ସଂଗ୍ରହ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଛି। ଯଦି ଏହା ଗୃହୀତ ହୁଏ, ତେବେ ଏହା ବର୍ତ୍ତମାନର ଲୋକସଭା ବାଚସ୍ପତିଙ୍କୁ ହଟାଇବାର ସର୍ବଶେଷ ପ୍ରୟାସ ହେବ।
ପ୍ରଥମ ମାମଲା
ଲୋକସଭା ବାଚସ୍ପତିଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରଥମ ଅନାସ୍ଥା ପ୍ରସ୍ତାବ ଡିସେମ୍ବର ୧୮, ୧୯୫୪ରେ ଭାରତର ପ୍ରଥମ ବାଚସ୍ପତି ଜି.ଭି. ମାଭଲଙ୍କରଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ନିଆଯାଇଥିଲା। ବିରୋଧୀ ଦଳ ନେତା ସୁଚେତା କୃପାଳନୀ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସାଂସଦମାନେ ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ ଆଗତ କରିଥିଲେ। ଦୃଢ଼ ଯୁକ୍ତି ସତ୍ତ୍ୱେ, ପ୍ରସ୍ତାବ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ଭାବରେ ପରାଜିତ ହୋଇଥିଲା।
ହୁକୁମ ସିଂହଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରସ୍ତାବ
୧୯୬୬ରେ ହୁକୁମ ସିଂହଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଆଉ ଏକ ପ୍ରୟାସ କରାଯାଇଥିଲା। ସେ ରାଜନୈତିକ ଅସ୍ଥିର ସମୟରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ବିରୋଧୀ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ତାଙ୍କ ଉପରେ ପକ୍ଷପାତପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଚରଣର ଅଭିଯୋଗ ଆଣିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ସଫଳ ହୋଇପାରିଲା ନାହିଁ।
ବଳରାମ ଜାଖରଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରସ୍ତାବ
ଅଷ୍ଟମ ଲୋକସଭା ସମୟରେ ୧୯୮୭ରେ ମଧ୍ୟ ବଳରାମ ଜାଖରଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରସ୍ତାବ ନିଆଯାଇଥିଲା। ସେତେବେଳେ ରାଜନୈତିକ ଉତ୍ତେଜନା ଅଧିକ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ପାରିତ ହେବା ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ ସମର୍ଥନ ପାଇପାରିଲା ନାହିଁ। ଜାଖର ପଦବୀରେ ରହିଥିଲେ, ଏହି ଧାରାକୁ ଆହୁରି ଦୃଢ଼ କରିଥିଲେ ଯେ ଏପରି ପ୍ରସ୍ତାବ କ୍ୱଚିତ୍ ପଦରୁ ପ୍ରକୃତରେ ବହିଷ୍କାର ହୁଏ।
ସମ୍ବିଧାନ କ’ଣ କୁହେ
ଲୋକସଭା ବାଚସ୍ପତିଙ୍କ ବହିଷ୍କାର ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୯୪(ଗ) ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ। ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅନୁଯାୟୀ ବାଚସ୍ପତିଙ୍କୁ ପଦରୁ ବହିଷ୍କାର କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ପ୍ରସ୍ତାବ ଆଗତ କରିବାକୁ ପଡିବ। ସମ୍ବିଧାନ ବାଚସ୍ପତିଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟର ନିରପେକ୍ଷତା ଏବଂ ସ୍ୱାଧୀନତାକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରଦାନ କରେ। ଏହା ଉଲ୍ଲେଖ କରିବା ଉଚିତ ଯେ ଏପରି ପ୍ରସ୍ତାବ ଆଗତ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଅତି କମରେ 14 ଦିନର ନୋଟିସ ଆବଶ୍ୟକ। ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ହେଉଛି, ସେହି ସମୟରେ ଲୋକସଭାର ମୋଟ ସଦସ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ସଂଖ୍ୟାଗରିଷ୍ଠତା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତାବ ଗୃହୀତ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ।
